THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM HỢP ĐỒNG TIỀN HÔN NHÂN CÓ THỂ THỎA THUẬN VỀ VIỆC BỒI THƯỜNG KINH TẾ KHI LY HÔN HAY KHÔNG?
Hiện nay, do sự phát triển của xã hội, rất nhiều cặp đôi kể cả quốc tế lẫn trong nước đều lựa chọn phương án hợp đồng tiền hôn nhân. Trong đó, các cặp đôi khẳng định về sự chung thủy của mình bằng cách thỏa thuận về việc một bên ngoại tình thì sẽ không được chia bất kỳ tài sản chung nào của vợ chồng hoặc khi ly hôn thì một bên phải bồi thường cho bên còn lại một khoản tiền. Bài viết này sẽ giúp các bạn trả lời câu hỏi rằng liệu thỏa thuận trên có phù hợp với Pháp luật Việt Nam hay không?
- Hợp đồng tiền hôn nhân là gì theo quy định của pháp luật Việt Nam?
Tại Việt Nam không có quy định cụ thể về “Hợp đồng tiền hôn nhân”, thay vào đó, căn cứ khoản 1 Điều 28 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định Vợ chồng có quyền lựa chọn áp dụng chế độ tài sản theo luật định hoặc chế độ tài sản theo thỏa thuận. Theo đó, khi vợ chồng giao kết thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợ chồng đồng nghĩa với việc xác lập Hợp đồng tiền hôn nhân về tài sản. Tuy nhiên không phải quốc gia nào cũng có quy định giống nhau đối với cùng một vấn đề pháp lý.
Căn cứ theo Điều 48 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, nội dung cơ bản của thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng bao gồm:
- Tài sản được xác định là tài sản chung, tài sản riêng của vợ, chồng;
- Quyền, nghĩa vụ của vợ chồng đối với tài sản chung, tài sản riêng và giao dịch có liên quan; tài sản để bảo đảm nhu cầu thiết yếu của gia đình;
- Điều kiện, thủ tục và nguyên tắc phân chia tài sản khi chấm dứt chế độ tài sản;
- Nội dung khác có liên quan.
Khi thực hiện chế độ tài sản theo thỏa thuận mà phát sinh những vấn đề chưa được vợ chồng thỏa thuận hoặc thỏa thuận không rõ ràng thì áp dụng quy định khác của pháp luật hôn nhân và gia đình và quy định tương ứng của chế độ tài sản theo luật định.
- Có thể thỏa thuận bồi thường kinh tế hoặc tước quyền tài sản chung khi một bên ngoại tình hay không?
Đối với nội dung như bồi thường kinh tế khi ly hôn, hoặc tước quyền chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân khi một bên ngoại tình khi ly hôn có thể sẽ không được pháp luật bảo vệ vì những yếu tố như sau:
- Tại việt Nam không có bất kỳ một quy định nào liên quan đến việc bồi thường kinh tế khi ly hôn
Pháp luật Trung Quốc cho phép một bên vợ, chồng có quyền yêu cầu bên còn lại đền bù kinh tế (mặc dù trong thực tiễn xét xử, mức bồi thường thường không quá nhiều) với điều kiện bên yêu cầu bồi thường đã thực hiện nhiều hơn nghĩa vụ nuôi con, chăm sóc người lớn tuổi hay giúp đỡ bên kia trong công việc.
Tại pháp cũng tồn tại một chế định về Bồi thường khi ly hôn cho hai trường hợp sau:
- Căn cứ Điều 270 Bộ luật Dân sự Pháp về Bồi thường trợ cấp (prestation compensatoire) quy định một trong hai vợ chồng có thể có nghĩa vụ trả cho bên kia một khoản trợ cấp trong phạm vi khả năng của mình để bù trừ sự chênh lệch về điều kiện sống giữa hai vợ chồng do việc chấm dứt hôn nhân gây nên. Trợ cấp bù trừ có tính chất trọn gói. Hình thức trợ cấp bù trừ là bằng tiền hoặc tài sản khác; mức trợ cấp bù trừ do thẩm phán quy định; và
- Căn cứ Điều 266 và Điều 1240 Bộ luật Dân sự Pháp quy định về Bồi thường thiệt hại trong đó vợ hoặc chồng có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại đối với những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng mà người đó phải chịu do việc chấm dứt hôn nhân gây ra, nếu người đó là bị đơn trong trường hợp ly hôn do chấm dứt hoàn toàn cuộc sống chung và bản thân người đó không có yêu cầu ly hôn, hoặc nếu việc ly hôn hoàn toàn do lỗi của người kia.
Khác với pháp luật Trung Quốc và Pháp, Việt Nam không có quy định về bồi thường kinh tế khi ly hôn, thay vào đó, việc một bên có lỗi vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng dẫn đến Ly hôn chỉ là một trong những yếu tố để tòa án quyết định tỷ lệ chia tài sản chung của vợ chồng khi Ly hôn chứ không làm phát sinh nghĩa vụ bồi thường.
- Không được xem là thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợ chồng
Như nội dung đã đề cập ở trên, pháp lật Việt Nam không có khái niệm về “Hợp đồng tiền hôn nhân” mà chỉ có thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợ chồng, theo đó, vợ chồng chỉ có thể thỏa thuận các nội dung liên quan đến tài sản trước khi kết hôn và trong quá trình kết hôn. Đối với nội dung như bồi thường khi ly hôn, hoặc một bên ngoại tình thì khi ly hôn sẽ không được chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân, đây không phải những thỏa thuận liên quan đến chế độ “tài sản của vợ chồng”, do đó tòa án có thể không xem xét đây là thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợ chồng và cũng có thể không được Tòa án xem là thỏa thuận dân sự.
- Không được xem là thỏa thuận dân sự
Đối với thỏa thuận về bồi thường thiệt hại khi ly hôn, căn cứ theo quy định tại Điều 584 Bộ Luật Dân Sự 2015 quy định Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác.
Căn cứ theo hướng dẫn bởi khoản 1 Điều 2 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP, để được yêu cầu “bồi thường khi ly hôn” thì người được bồi thường phải chứng minh có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của mình, chứng minh rõ ràng về thiệt hại mà mình phải gánh chịu. Ngoài ra, còn phải chứng minh mối quan hệ nhân quả giữa hành vi xâm phạm và thiệt hại.
Theo đó, việc đưa ra một thỏa thuận bồi thường mà không có bất kỳ chứng cứ chứng minh thiệt hại thì thỏa thuận đó có thể sẽ không được công nhận và không có hiệu lực pháp luật.
Đối với thỏa thuận về việc một bên ngoại tình thì khi ly hôn sẽ không được chia tài sản chung của vợ chồng, sẽ chỉ có thể thi hành khi cả hai bên đồng ý tự nguyện thi hành. Trường hợp có một bên phản đối thì thỏa thuận không thể thực hiện được vì đã vi phạm quy định về nguyên tắc giải quyết tài sản của vợ chồng khi Ly hôn căn cứ theo Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Cụ thể, trong trường hợp áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc của hai vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định pháp luật.
- Vì tại Việt Nam không có bất kỳ quy định nào về bồi thường kinh tế khi ly hôn, hơn nữa thỏa thuận nói trên không thỏa mãn bất điều kiện để trở thành bất kỳ giao dịch dân sự nào, vì vậy sẽ không được pháp luật Việt Nam bảo vệ và không có giá trị pháp lý khi giải quyết tranh chấp tại tòa án.
- Việc chia tài sản chung theo quy định pháp luật Việt Nam khi một bên ngoại tình
Dù thỏa thuận về việc một bên ngoại tình sẽ không được chia tài sản chung của vợ chồng không có giá trị pháp lý, song việc ngoại tình không phải hoàn toàn là không có lỗi. Căn cứ theo Điều 19 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, quy định vợ chồng có nghĩa vụ thương yêu, chung thủy, tôn trọng, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau; cùng nhau chia sẻ, thực hiện các công việc trong gia đình.Việc một bên ngoại tình đã vi phạm quyền và nghĩa vụ của vợ, chồng.
Căn cứ theo khoản 2 Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định Tài sản chung của vợ chồng được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố sau đây:
- Hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng;
- Công sức đóng góp của vợ, chồng vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung. Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;
- Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập;
- Lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.
Như vậy, việc một bên ngoại tình đã có lỗi trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng và là một trong các yếu tố để tòa án xem xét điều chỉnh tỷ lệ chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn.
Ngoài ra, khi phân chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn, Tòa án còn xem xét nhiều yếu tố khác để quyết định tỷ lệ tài sản mà mỗi bên được nhận. Để được tư vấn thêm, quý khách vui lòng liên hệ với chúng tôi. Chúng tôi có đội ngũ luật sư chuyên sâu về hôn nhân, gia đình và thừa kế tại cả Trung Quốc và Việt Nam.
Comments